22 Temmuz 2004 tarihinde İstanbul-Ankara seferini yapan yolcu treninin raydan çıkması sonucu 38 vatandaşımızın yaşamını yitirmesiyle, Karabük Demir-Çelik farikalarının(KARDEMİR); ürettiği raylar tartışma konusu oldu.

      KARDEMİR; Devlet Demiryollarına On bin ton ray üretti. Bu yıl yapılan anlaşmaya göre de her ay dört bin ton rayı teslim edecektir.

      Karabük Demir-Çelik Fabrikaları, ray üretmede sıkıntı yaşamamaktadır. Fakat, ürettiği rayların uzunluğu Devlet Demiryollarının istediği uzunlukta değildir. Devlet Demiryolları 36 ve 72 metre uzunluğunda ki rayları kullanıma uygun bulmaktadır. Bu uzunluktaki rayların üretimini, bugünün koşullarında KARDEMİR’de üretmek ise, mümkün değildir. Bu nedenle yıl sonuna kadar KADEMİR haddehanelerini revize ederek, 72 metre uzunluğunda ray üretecektir.

      Devlet Demiryolları, KARDEMİR’den satın aldığı 18 ve 24 metre uzunluğundaki rayları kendi atölyelerinde kaynak ile ekleyerek kullandı. Devlet Demiryolları uzmanları rayları teslim almadan önce analiz kontrollerini yapmaktadır. Bu kontrollerin bazıları Ultrosonik ayar, çekme mukavemeti, uygun sertlik, uygun uzama, kükürt baskı ve Perlitik yapı testleridir. Ayrıca Uluslar arası (UIC-900-A) standartların gerektirdiği kalite kontrollerin de tümü yapılmaktadır. 

      Karabük Demir-Çelik Fabrikalarının ray üreterek yüksek oranda karını artırmasının söz konusu olmadığı, İşletmenin, raydan daha yüksek katma değeri olan ürün yelpazesine sahip olduğu belirtilmektedir.

      38 kişinin yaşamını yitirdiği tren kazasından sonra, hızlı tren seferleri diye hızlandırılmış tren seferleriyle vatandaşların aldatıldığı savunuldu. Uzmanlar; Demiryollarında meydana gelen tren kazalarının yüzde 96’sının alt yapı sorunlarından kaynaklandığını belirtiyor. Fakat, bir gerçek var ki..alt yapı sorunlarının en başında ise, ray temin etmede yaşanan güçlük gelmektedir Devlet,2002 yılına kadar, Demiryollarında, yenilediği ve yeni yol güzergahlarında döşediği rayların tamamını ithal etmek zorunda kaldı. 

      İlk defa bir yerli şirket, özel bir kuruluş KARDEMİR AŞ, 2002 ve 2003 yılında Devlet Demiryollarına On bin ton ray sattı. KARDEMİR ülkemizde ray üretebilen tek şirkettir. Mevcut imkanları, belki uzunluk yönünden değil ancak kalite yönünden ray üretmeye uygundur. Ve bu ticaretinden Devlet Demiryolları da kazançlı çıkmaktadır. Çünkü, rayları borçlarına ve yaptığı işlere karşılık almaktadır. Yani yük taşımacılığından kaynaklanan alacaklarını tahsil etme olanağı bulmaktadır. 

      Tren kazasından sonra, “uzmanların” görüşleri, Devlet Demiryollarının sorunlarının çözümüne de bir anlamda ışık tutacaktır. Ve, KARDEMİR AŞ’nin ürettiği rayların kalitesi de tartışma konusu olmaktan çıkacaktır.

Hakkı Bilgücü
karabuk@dunya.com